محمد حسن خان اعتماد السلطنه

2162

مرآة البلدان ( فارسى )

غايله آگاهى يافت خود وزير را سپهسالار قشون خويش نموده به مقابله و مدافعهء لشكر پارس فرستاد . سپهسالار همين‌كه به اردوى اغرادات نزديك شد خود مجردا به اردوى او رفته سر اطاعت بر آستانهء او نهاد و تبعيت وى اختيار كرد و ساير سران سپاه هم چون اين بديدند و شخصا نيز همه از سوء كردار و زشتى اطوار آستياژ رنجيده‌خاطر و دلتنگ بودند موافقت سپهبد نموده به اردوى اغرادات ملحق شدند و سر در خط فرمان وى نهادند . اغرادات بىكلفت مضاربه و زحمت محاربه با سپاه انبوه مد و پارس به حوالى پايتخت رسيد . آستياژ با مختصر قشونى كه در پايتخت حاضر بودند اغرادات را استقبال كرده جنگى سخت فى ما بين روداد و عاقبت آستياژ مغلوب و منكوب گرديده خود اسير و بلكه به عقيدهء بعضى مقتول شد و سلطنت طايفهء مدى كه يك صد و بيست و هشت سال امتداد و دوام يافته بود به اين آسانى منقرض و زايل گرديد . و اين انقلاب و انقراض دولت مدى در صد و نود و پنج سال بعد از بناى شهر رم و سه هزار و چهارصد و نود و چهار سال بعد از خلقت عالم و پانصد و پنجاه و نه سال قبل از ميلاد بوده و فى ما بين مورخين بعضى اختلافات جزئى در وقايع و سنين دولت مدى هست . به عقيدهء هردوت اولين پادشاه مدى آرباس بوده كه در هفتصد و پنجاه و نه سال قبل از ميلاد مسيح ( ع ) بر سرير سلطنت اين مملكت جلوس كرده است . بعد دژوسس در سنهء هفتصد و سى و سه قبل از ميلاد . بعد فارائورت در ششصد و نود قبل از ميلاد ، بعد آستياژ در پانصد و نود و پنج قبل از ميلاد . بعد سياكسار در پانصد و سى و نه قبل از ميلاد ، بعد سيروس كه كيخسرو و پادشاه پارس باشد در پانصد و سى و چهار قبل از ميلاد بر آنها غلبه كرده و مدى را ضميمهء پارس ساخت . مؤلف گويد ما بعد از آن‌كه روايات مختلفه و اسناد متعدده در باب سلاطين مدى و مدت سلطنت آنها به دست آورديم و همه را با هم موازنه و تطبيق كرديم و سنجيديم معلوم شد كه امتداد مدت سلطنت سلاطين مدى بيش از يك صد و بيست و هشت سال بوده بلكه به موجب روايات و اسناد صحيحهء عديده اسامى سلاطين مدى و مدت سلطنت آنها مطابق است با جدولى كه در ذيل ديده مىشود :